Proces wzrostu MSP. Integracja podejścia zasobowego i opartego na kosztach transakcyjnych

Kierownik projektu: dr hab. Marta Gancarczyk

Finansowanie: finansowany ze środków NCN przyznanych na podstawie decyzji nr DEC-2013/09/B/HS4/01938

Realizacja: 18.02.2014-17.11.2017

Opis projektu

Projekt koncentrował się na procesie wzrostu przedsiębiorstwa – nowym nurcie w badaniach nad ekspansją przedsiębiorstw, wymagającym zarówno rozwoju podstaw teoretycznych, jak i empirycznych weryfikacji. Wzrost (ekspansja) rozumiany jest w badaniu jako znaczące powiększenie rozmiaru przedsiębiorstwa, które łączy się ze zmianami jakościowymi, tj. poszerzaniem zakresu działania i kompetencji. Zjawisko to obserwuje się w działalności firm określanych jako gazele lub firmy szybko rosnące (wzrostowe), zwiększające istotnie rozmiar w krótkim czasie. Odróżnia się w ten sposób ekspansję, jako zjawisko unikatowe i dotyczące wąskiej grupy przedsiębiorstw (3%-5% populacji) od powszechnych procesów ewolucyjnego rozwoju, któremu rzadko towarzyszy wyraźne zwiększenie sprzedaży czy zatrudnienia. Zrozumienie ekspansji MSP istotne jest z punktu widzenia ekonomiki i zarządzania oraz polityki wsparcia dla tej grupy przedsiębiorstw. Unikatowość wzrostu łączy się bowiem z jego decydującym znaczeniem dla przetrwania i konkurencyjności MSP oraz dla makroekonomicznych efektów w postaci rozwoju innowacji, przyrostu wartości dodanej i miejsc pracy, co przekłada się na korzyści gospodarcze i społeczne.

W projekcie osiągnięto cel w postaci opracowania modelu procesu wzrostu (ekspansji) małych i średnich przedsiębiorstw (MSP), na podstawie integracji podejścia zasobowego (PZ) do firmy i teorii kosztów transakcji (TKT). Model ten stanowi generalizację analityczną, opartą na studiach literaturowych i wielokrotnym studium przypadku szybko rosnących (high-growth) MSP. Zastosowano tzw. prospektywne studium przypadku, polegające na dedukcyjnym testowaniu alternatywnych teorii. Głównym źródłem danych pierwotnych były dwuetapowe, bezpośrednie wywiady (ustrukturyzowane, a następnie częściowo ustrukturyzowane) z przedsiębiorcami. Do metod analitycznych należały m.in. systematyczny przegląd literatury, jakościowa meta-analiza źródeł i jakościowa analiza porównawcza (Qualitative Comparative Analysis).

Wartością modelu jest identyfikacja i wyjaśnienie wyborów i działań, jakie podejmują przedsiębiorcy w procesie ekspansji. Model zakłada dualną naturę procesu ekspansji, jako strukturalizacji (tj. autorefleksji przedsiębiorcy) i wynikających z niej decyzji i działań w określonym kontekście zasobów firmy i warunków kontraktowych. Te koncepcyjne ramy zyskały wypełnienie na podstawie integracji założeń PZ i PKT oraz ich empirycznej weryfikacji. Element strukturalizacji opisują postrzegane przez przedsiębiorców motywy, przesłanki, mechanizmy i opcje wzrostu. Kształtowane są one przez kontekst i stymulują decyzje i działania, np. co do rodzajów kontraktów oraz stosowanych w nich bodźców i zabezpieczeń, sposobu doboru i źródeł nowych produktów/usług. Wyodrębniono trzy wzorce procesu ekspansji, różniące się autorefleksją przedsiębiorcy, wynikającymi z niej decyzjami i działaniami oraz kontekstem (proces wzrostu oparty na zdolnościach (wzorzec 1), transakcyjny proces wzrostu (wzorzec 2), proces wzrostu zorientowany na zdolności i szanse rynkowe (wzorzec 3)). Wynik ten pogłębia wiedzę o heterogenicznej naturze ekspansji MSP, jako obejmującej rozwiązania ekwifinalne - zróżnicowane, ale równie efektywne w osiąganiu wzrostu.

Zaobserwowane wzorce pozwalają sformułować wniosek, że MSP osiągają wzrost przez koncentrację na zdolnościach (wzorzec 1) lub na efektywnej kontroli kosztów transakcyjnych (wzorzec 2), lub też za pomocą łączenia obu tych aspektów (wzorzec 3). Identyfikacja wzorców zależnych w znacznym stopniu od ograniczania kosztów transakcji wzbogaca dotychczasowe wyniki badań w zakresie determinantów ekspansji, które koncentrowały się na czynnikach pochodzących z PZ. W obecnym projekcie, założenia TKT są jednym z alternatywnych wyjaśnień procesu wzrostu, co odzwierciedla wzorzec 2, lub stanowią jego istotny komponent (wzorzec 3).

Projekt rozwija koncepcję zasobową i teorię kosztów transakcji przez testowanie i integrację ich założeń w kontekście firm szybko rosnących z grupy MSP. Proponowane zintegrowane ujęcie teoretyczne i metodyczne może być wykorzystane do analizy szczegółowych problemów zakresu i skali działania przedsiębiorstwa, tj. outsourcingu, integracji pionowej, fuzji i przejęć, czy restrukturyzacji.

Project description

The project explored an emerging, under-researched area of the firm growth (expansion) process on both theoretical and empirical grounds. In this research growth is treated as a significant increase in the firm’s size, which is associated with qualitative changes in the scope and competence. Such a phenomenon can be observed in the activity of firms called gazelles or high-growth firms that are capable of intense size increases within a short period of time. Therefore, growth, as a unique phenomenon observed in a small fraction of enterprises (3%-5% of the population) is distinguished from widespread processes of evolutionary development, rarely resulting in considerable size increases. Although unique, expansion is crucial for survival and competitiveness of SMEs, as well as for macroeconomic effects, including the increases in innovation, value added, and jobs that generate economic and social benefits.

This research accomplished the aim of the elaboration of the model of the growth (expansion) process of small and medium-sized enterprises (SMEs) based on the integration of the resource-based view (the RBV) of the firm and transaction cost theory (TCT). The model is an analytical generalization that stems from the literature review and multiple-case study of high-growth SMEs. The prospective case study approach was applied, i.e., deductive testing of alternative theories. The major source of primary data were two-staged and direct, structured and semi-structured interviews with entrepreneurs. The analytical methods included systematic literature review, qualitative meta-analysis, and Qualitative Comparative Analysis, among others.

The value of the model consists of the identification and explanation of choices and actions undertaken by entrepreneurs in the process of expansion. The model assumes a dual nature of the expansion process, as a structuration (the entrepreneur’s self-reflexive evaluation) and the flow of decisions and actions, in the particular context of the firm’s resources and contracting conditions. This conceptual framework has been specified based on the integration and empirical verification of the assumptions of the RBV and TCT. The structuration is proposed as entrepreneurs’ perceptions about motives, rationale, mechanism, and modes of expansion. These perceptions are shaped by the context and stimulate decisions and actions in the area of contractual arrangements, the logics of designing and drivers of new products and services. Three distinct patterns of the growth process were identified, namely, (1) the capability-based process of growth, (2) the transactional process of growth, and (3) the capability- and market opportunity-based process of growth. This finding is consistent with the heterogeneous nature of SME expansion, since it emphasizes a variety of solutions that are equifinal – equally effective in accomplishing growth.

The observed patterns bring the conclusion that growth of small and medium-sized enterprises is achieved either by the focus on capability development (Pattern 1) or by effective managing transaction costs (Pattern 2) or both (Pattern 3). The identification of the patterns dependent on reducing transaction costs contributes to the extant research in growth determinants that was predominantly focused on the RBV factors. According to this project’s findings, the assumptions of TCT are one of the alternative explanations of the growth process, which is reflected in Pattern 2, or they are an inherent element of this process (Pattern 3).

The project advances the RBV and TCT by testing them and integrating in the context of high-growth SMEs. The proposed integrated theoretical and methodological framework can be further adapted in exploring some particular issues in the firm’s scope and scale, such as outsourcing, vertical integration, mergers and acquisitions, as well as restructuring.

Publikacje/Publications

  1. Gancarczyk M., The process of SME growth. Integrating the resource-based and transaction cost approaches, Jagiellonian University Press, Kraków 2017 (in press).
  2. Gancarczyk M., The integrated resource-based and transaction cost approach to the growth process of firms, “Journal for Organizational Change Management” 2016, vol. 29, nr 7, s. 1189-1216, DOI 10.1108/JOCM-05-2016-0078.
  3. Gancarczyk M., Gancarczyk J., SME supplier upgrading in the cooperation life cycle – evidence from Central and Eastern Europe, “Journal for East European Management Studies” 2016, vol. 21, nr 3, s. 318-351, DOI 10.1688/JEEMS-2016-Gancarczyk.
  4. Gancarczyk M., Proces wzrostu przedsiębiorstwa w świetle podejścia zasobowego i teorii kosztów transakcyjnych, „Gospodarka Narodowa” 2015, nr 5, vol. 26, s. 5-31.
  5. Gancarczyk M., Gancarczyk J., Bohatkiewicz J., SME roles in modular value chains: perspectives for growth and innovativeness, „Entrepreneurial Business and Economics Review” 2017, vol. 5, nr 3, s. 95-117.
  6. Gancarczyk M., Iturriagagoitia-Zabala, J.M. (eds.), The Process of Firm Growth, “Journal of Entrepreneurship, Management and Innovation” 2015, nr 4, vol. 11. ISBN 978-83-65196-23-1, eISBN 978-83-65196-24-8.
  7. Gancarczyk M., Iturriagagoitia-Zabala J.M., The process of the growth of small and medium-sized enterprises (SMEs), “Journal of Entrepreneurship, Management and Innovation” 2015, nr 4, vol. 11, s. 3-24, DOI 10.7341/20151141.

Publikacje pokonferencyjne/Conference Proceedings

  1. Gancarczyk M., Freiling J., Enabling constraints in the process of SME growth: an empirical evidence, Research in Entrepreneurship and Small Business (RENT), “Relevance in entrepreneurship research”, European Institute for Advanced Studies in Management, European Council for Small Business, Lund University, Sweden, Lund, November, 16-17 2017; ISSN 2219-5572.
  2. Gancarczyk M., Value and transaction costs in explaining entrepreneurial growth, Institute for Small Business and Entrepreneurship (ISBE), Internationalisation, innovation and leadership, University of Strathclyde, Great Britain, Glasgow, November 11-12, 2015.
  3. Gancarczyk M., Capabilities and value vs uncertainty and transaction costs in explaining the process of firm growth, European Academy of Management (EURAM), Uncertainty is a great opportunity, Kozminski University, June 17-20, 2015, Warsaw, Poland, ISBN 978-8386437-60-0.